Kiedy pieprzyki mogą być groźne?

Pieprzyki (znamiona barwnikowe) mogą być groźne wtedy, gdy się zmieniają: rosną, zmieniają kolor lub kształt, swędzą, krwawią albo wyraźnie odstają od pozostałych znamion – takie cechy mogą oznaczać czerniaka, nowotwór złośliwy komórek barwnikowych skóry [1][3]. Zdecydowana większość pieprzyków jest łagodna i pozostaje taka przez całe życie. Tylko około 29% czerniaków rozwija się z wcześniej istniejącego znamienia, pozostałe 71% powstaje na skórze, na której wcześniej nic nie było [7]. Dlatego nie chodzi o to, żeby bać się każdego pieprzyka, ale żeby wiedzieć, który wymaga wizyty u lekarza i dlaczego podejrzanej zmiany nie wolno usuwać bez badania.

W 2022 roku w Polsce rozpoznano 4028 nowych czerniaków skóry i zarejestrowano 1343 zgony z tego powodu; mediana wieku zachorowania to 63 lata, a 3 na 4 chorych ma 50 lat lub więcej [2]. Poniżej wyjaśniamy, które pieprzyki są groźne, jak je obserwować, jak lekarz bada podejrzane znamię i kiedy je usunąć. Artykuł przygotowaliśmy w MMClinic we Wrocławiu, gdzie podejrzane znamiona wycina chirurg dr n. med. Marek Marciniak, a łagodne pieprzyki usuwa laserem lek. Michał Marciniak. Źródła podajemy na końcu.

W skrócie:

• Pieprzyk jest groźny, gdy spełnia choć jedno kryterium ABCDE (asymetria, nierówny brzeg, kilka kolorów, średnica powyżej 6 mm, ewolucja) albo odstaje od pozostałych znamion.
• Ryzyko czerniaka podnoszą: ponad 100 znamion (blisko 7 razy), 5 lub więcej znamion atypowych (ponad 6 razy), jasna karnacja, solarium i czerniak w rodzinie.
• Nowe pieprzyki po 40. roku życia są częste, ale każdy, który rośnie lub różni się od reszty, trzeba pokazać lekarzowi.
• Podejrzany pieprzyk lekarz ogląda dermatoskopem i wycina w całości do badania histopatologicznego; nie wolno go wypalać ani usuwać laserem.
• Łagodny pieprzyk można usunąć laserem CO2 (od 300 zł); znamię do zbadania wycina chirurg (od 500 zł plus 300 zł za badanie).
• Codzienny filtr SPF 30–50 zmniejszył w badaniu z randomizacją liczbę nowych czerniaków o połowę.

Kiedy pieprzyk jest groźny? 8 sygnałów alarmowych

Pieprzyk jest groźny, gdy spełnia choć jedno z kryteriów ABCDE albo wyraźnie różni się od pozostałych znamion na ciele – te dwie zasady wykrywają większość czerniaków, zanim wrosną głęboko w skórę [3][4]. Czerniak rośnie najpierw wszerz, w obrębie naskórka, i dopiero potem w głąb; wycięty w tej pierwszej fazie jest zwykle wyleczalny, a rokowanie zależy przede wszystkim od grubości nowotworu w chwili wycięcia [1]. Oto 8 sygnałów, przy których pieprzyk trzeba pokazać lekarzowi:

1. Asymetria. Jedna połowa pieprzyka nie jest lustrzanym odbiciem drugiej.
2. Brzeg nierówny. Poszarpany, zatokowy lub rozmyty, jakby barwnik „wylewał się” na skórę.
3. Kilka kolorów. Różne odcienie brązu i czerni albo domieszka czerwieni, bieli i niebieskiego w jednej zmianie.
4. Średnica powyżej 6 mm. Większa niż gumka ołówka; czerniak bywa jednak mniejszy, więc rozmiar sam w sobie nie uspokaja [3].
5. Ewolucja. Każda zmiana wielkości, kształtu, koloru lub wypukłości w ciągu tygodni lub miesięcy – to najważniejsze z kryteriów [3].
6. Swędzenie, pieczenie, krwawienie lub strupek, które pojawiły się bez urazu i nie mijają.
7. „Brzydkie kaczątko”. Pieprzyk, który nie pasuje do pozostałych: ciemniejszy, większy, inaczej zbudowany [4][5].
8. Nowy guzek, który rośnie. Twardy, wypukły guzek – różowy, czerwony, granatowy lub czarny – powiększający się przez ponad miesiąc; tak wygląda czerniak guzkowy, który nie spełnia reguły ABCDE [18].

Sygnałem alarmowym nie są: włosy rosnące z pieprzyka, wypukłość niezmienna od lat ani nowe drobne pieprzyki u dzieci i nastolatków. Pełną regułę ABCDE z przykładami i objaw „brzydkiego kaczątka” opisujemy w artykule jak rozpoznać niebezpieczne zmiany skórne.

Jakie są rodzaje pieprzyków i które z nich są groźne?

Znamiona barwnikowe dzieli się według budowy na zwykłe, atypowe (dysplastyczne), wrodzone, Spitz, błękitne, Suttona i Beckera; podwyższone ryzyko czerniaka wiąże się głównie ze znamionami atypowymi, dużymi znamionami wrodzonymi i zmianami spitzoidalnymi u osób dorosłych [6][8][10]. Pod mikroskopem patolog dzieli je dodatkowo według głębokości: znamiona łączące (płaskie, na granicy naskórka i skóry), złożone (lekko wypukłe) i skórne (wypukłe, często z włosami). Tabela pokazuje, jak wygląda każdy rodzaj i co z nim robić.

Za pieprzyki brane są też zmiany, które nie wywodzą się z komórek barwnikowych: brodawki łojotokowe (brązowe, „przyklejone” grudki u osób po 40. roku życia), plamy soczewicowate po słońcu, włókniaki twarde i czerwone naczyniaki rubinowe. Lekarz odróżnia je w dermatoskopii, a ich usuwanie nie wymaga badania histopatologicznego, jeśli obraz jest jednoznaczny.

Pieprzyki wrodzone a nabyte – czym się różnią?

Pieprzyki wrodzone są obecne od urodzenia lub ujawniają się w pierwszych tygodniach życia i wynikają z zaburzenia rozwoju komórek barwnikowych w życiu płodowym; nabyte powstają od dzieciństwa do około 40. roku życia pod wpływem genów i promieniowania UV i stanowią zdecydowaną większość znamion [8][9]. Dawne tłumaczenie, że pieprzyki biorą się z zakażeń wirusowych, nie ma potwierdzenia – wirusy wywołują brodawki (kurzajki), nie znamiona barwnikowe.

Wrodzone pieprzyki

Znamiona wrodzone dzieli się według wielkości, jaką osiągną u dorosłego: małe (poniżej 1,5 cm), średnie (1,5–20 cm) i duże lub olbrzymie (powyżej 20 cm); ryzyko czerniaka zależy przede wszystkim od wielkości i jest najwyższe w znamionach olbrzymich [8]. W przeglądzie 14 badań obejmujących 6571 osób ze znamionami wrodzonymi czerniak rozwinął się u 0,7% z nich, a mediana wieku rozpoznania wyniosła 7 lat – ryzyko dotyczy więc głównie dzieciństwa i okresu dojrzewania, a 2 na 3 czerniaki powstały w obrębie samego znamienia [8]. Małe i średnie znamiona wrodzone wystarczy obserwować i fotografować raz w roku; dużym znamieniem od początku powinien zajmować się dermatolog lub chirurg dziecięcy.

Pieprzyki nabyte

Pieprzyki nabyte pojawiają się przez całe życie, najintensywniej do 30. roku życia, a nowe znamiona u dorosłych są normą: w badaniu 182 pacjentów obserwowanych fotografią całego ciała co czwarty rozwinął co najmniej jedno nowe znamię, a tempo wyniosło 202 nowe znamiona na 1000 osobolat [9]. Liczba znamion jest w dużej mierze zapisana w genach, ale słońce i oparzenia słoneczne w dzieciństwie ją zwiększają. Po 50. roku życia część pieprzyków blednie i zanika, a nowe pojawiają się rzadziej – dlatego pieprzyk, który powstał po 40. roku życia i rośnie, zasługuje na dermatoskopię, nawet jeśli wygląda zwyczajnie. Im więcej znamion, tym wyższe ryzyko: przy 101–120 znamionach ryzyko czerniaka jest 6,9 razy wyższe niż przy mniej niż 15 [6].

Jak obserwować pieprzyki? Samobadanie krok po kroku

Pieprzyki obserwuje się raz w miesiącu, w dobrym świetle, z lustrem i aparatem w telefonie: ogląda się całe ciało, porównuje znamiona między sobą i z poprzednimi zdjęciami, a każdą zmianę pokazuje lekarzowi. Samobadanie trwa około 10 minut i ma jeden cel: wychwycić pieprzyk, który się zmienił lub odstaje od reszty. Nie służy do stawiania rozpoznania – to zadanie lekarza z dermatoskopem.

1. Twarz, uszy i skóra głowy. Rozdzielaj włosy grzebieniem lub suszarką; o skórę głowy i kark poproś drugą osobę.
2. Tułów przodem i tyłem. Stań przed dużym lustrem, plecy obejrzyj w lusterku ręcznym; unieś ręce, żeby zobaczyć boki.
3. Ręce. Ramiona, łokcie, przedramiona, pachy, grzbiety i wnętrza dłoni, przestrzenie między palcami i paznokcie.
4. Nogi i stopy. Uda, łydki, podeszwy, przestrzenie między palcami stóp i paznokcie – czerniak na stopie bywa przeoczony miesiącami.
5. Pośladki i okolice intymne. Z lusterkiem ręcznym; to miejsca, których nikt nie ogląda na co dzień.
6. Zdjęcie z linijką. Każdy większy lub nietypowy pieprzyk sfotografuj przy linijce i zapisz datę; po miesiącu porównaj.

Przy porównywaniu zwracaj uwagę na 3 rzeczy: czy pieprzyk urósł, czy zmienił kolor lub kształt i czy nadal wygląda jak pozostałe. Osoby z ponad 50 znamionami, znamionami atypowymi lub czerniakiem w rodzinie powinny dodatkowo raz na 6–12 miesięcy przejść badanie dermatoskopowe u dermatologa – częstotliwość ustala lekarz [1].

Czerniak a pieprzyk – jak odróżnić?

Zwykły pieprzyk jest symetryczny, ma równy brzeg, jeden odcień brązu i nie zmienia się latami; czerniak zwykle łamie te zasady – jest asymetryczny, wielobarwny, rośnie w ciągu miesięcy i odstaje od pozostałych znamion [3][4]. Gołym okiem odróżnić je może być trudno, bo obie zmiany wywodzą się z tych samych komórek barwnikowych. Dlatego ostateczne rozpoznanie stawia badanie histopatologiczne wyciętej zmiany, a dermatoskopia służy do tego, żeby wybrać, co wyciąć.

Dwa fakty z badań pomagają zachować proporcje. Po pierwsze, większość czerniaków nie powstaje z pieprzyka: w przeglądzie 38 badań tylko 29,1% czerniaków wywodziło się z istniejącego znamienia, a te były cieńsze średnio o 0,39 mm niż czerniaki powstałe na zdrowej skórze – prawdopodobnie dlatego, że obserwowany pieprzyk szybciej trafia do lekarza [7]. Po drugie, porównywanie znamion między sobą działa: gdy 9 dermatologom pokazano 2089 zdjęć znamion 80 pacjentów, wszystkie czerniaki zostały wskazane jako „brzydkie kaczątka” [5]. Wyjątkiem od reguły ABCDE jest czerniak guzkowy: od początku wypukły, często jednolicie ciemny lub różowy, rosnący szybko – poznaje się go po tym, że jest uniesiony, twardy i powiększa się przez ponad miesiąc [18].

Jak lekarz bada podejrzany pieprzyk?

Podejrzany pieprzyk lekarz ogląda dermatoskopem, a jeśli obraz budzi wątpliwości, wycina go w całości z marginesem 1–3 mm zdrowej skóry i wysyła do badania histopatologicznego, które jako jedyne rozstrzyga, czy zmiana jest czerniakiem [1][12]. Dermatoskop to lupa z własnym światłem, która pokazuje struktury barwnika pod powierzchnią naskórka. W metaanalizie 9 badań klinicznych dermatoskopia zwiększała trafność rozpoznania czerniaka 15,6 razy w porównaniu z oglądaniem gołym okiem [12], a przegląd Cochrane z 2018 roku potwierdził, że w rękach przeszkolonego lekarza jest dokładniejsza niż sama ocena wzrokowa [13].

Trzy zasady postępowania wynikają z wytycznych polskich i europejskich [1]: podejrzane znamię wycina się w całości, a nie „kawałek do sprawdzenia”, bo patolog musi ocenić całą zmianę; nie usuwa się go laserem, krioterapią ani elektrokoagulacją, bo zniszczona tkanka nie nadaje się do badania [17]; pierwsze wycięcie ma wąski margines, a dopiero po rozpoznaniu czerniaka poszerza się bliznę zależnie od grubości nowotworu. Wynik badania przychodzi zwykle w ciągu 1–3 tygodni; co w nim sprawdzić, wyjaśniamy w artykule co dalej po otrzymaniu wyniku histopatologicznego.

Znamiona łagodne i atypowe

Znamię atypowe (dysplastyczne) to łagodne znamię, które wyglądem przypomina czerniaka: ma ponad 5 mm, nieregularny lub rozmyty brzeg i co najmniej 2 odcienie; samo nie jest nowotworem, ale osoba z wieloma takimi znamionami ma wyraźnie wyższe ryzyko czerniaka – przy 5 znamionach atypowych ponad 6 razy wyższe niż bez nich [6]. Znamię atypowe jest więc przede wszystkim wskaźnikiem ryzyka, a nie zmianą, którą trzeba koniecznie wyciąć. Wycina się te, które się zmieniają, odstają od pozostałych lub których obraz dermatoskopowy jest niejednoznaczny; pozostałe obserwuje się w dermatoskopii, u osób z wieloma znamionami atypowymi z fotografią całego ciała co 6–12 miesięcy [1].

Grupa ryzyka

Największe ryzyko czerniaka mają osoby z ponad 100 znamionami (ryzyko 6,9 razy wyższe niż przy mniej niż 15), z 5 lub więcej znamionami atypowymi (6,4 razy), o jasnej karnacji łatwo ulegającej oparzeniom, z rudymi włosami i piegami, po oparzeniach słonecznych w dzieciństwie, korzystające z solarium oraz z czerniakiem u krewnego pierwszego stopnia [6][14][15]. Metaanaliza 66 badań wyliczyła, że fototyp I (skóra zawsze ulegająca oparzeniu) podnosi ryzyko 2,3 razy, rude włosy 2,6 razy, a piegi 2 razy [14]. Solarium zwiększa ryzyko o 20% przy jakimkolwiek korzystaniu, o 87%, gdy pierwsza sesja była przed 35. rokiem życia, i o 1,8% z każdą dodatkową sesją w roku [15]. Do grupy ryzyka należą też osoby po przebytym czerniaku lub raku skóry oraz przyjmujące leki obniżające odporność, na przykład po przeszczepie [1]. Wiek sam w sobie jest czynnikiem ryzyka: 75% zachorowań w Polsce dotyczy osób po 50. roku życia [2].

Jak chronić pieprzyki przed słońcem? Profilaktyka czerniaka

Pieprzyki chroni się tak samo jak resztę skóry: filtrem SPF 30–50 nakładanym codziennie i ponawianym co 2 godziny, ubraniem i cieniem w godzinach 11:00–15:00 oraz rezygnacją z solarium; w badaniu z randomizacją codzienne stosowanie filtra przez 4,5 roku zmniejszyło liczbę nowych czerniaków o połowę, a czerniaków inwazyjnych o 73% w ciągu 10 lat obserwacji [16]. Promieniowanie UV uszkadza DNA komórek barwnikowych, a oparzenia słoneczne w dzieciństwie zwiększają zarówno liczbę znamion, jak i ryzyko czerniaka w dorosłości [1]. Zasady ochrony:

• Nakładaj filtr SPF 30 lub 50 na odsłoniętą skórę 15–20 minut przed wyjściem, w ilości około 2 mg na cm² (łyżeczka na twarz i szyję), i ponawiaj co 2 godziny oraz po kąpieli lub spoceniu.
• Używaj filtra przez cały rok, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej – w Polsce od wiosny do wczesnej jesieni także w pochmurne dni.
• Między 11:00 a 15:00 szukaj cienia; zakładaj kapelusz z rondem, okulary z filtrem UV i ubranie z gęstej tkaniny lub z oznaczeniem UPF.
• Nie korzystaj z solarium – żadna „bezpieczna dawka” nie istnieje [15].
• Chroń dzieci szczególnie starannie: niemowlęta trzymaj w cieniu, starsze dzieci ubieraj i smaruj filtrem, bo oparzenia przed 18. rokiem życia ważą najwięcej [1].
• Nie zaklejaj pieprzyków plastrami – nie ma to uzasadnienia, wystarczy filtr; nie wyrywaj z nich włosów i nie drap ich.
• Raz w miesiącu wykonuj samobadanie, a raz w roku lub częściej – jeśli należysz do grupy ryzyka – badanie dermatoskopowe u lekarza.

Co robić, gdy pieprzyk się zmienia?

Zmieniający się pieprzyk trzeba pokazać lekarzowi w ciągu kilku tygodni, a nie obserwować miesiącami; jeśli lekarz potwierdzi podejrzenie, znamię wycina się w całości i bada, a nie wypala, zamraża ani usuwa laserem [1][17]. Czerniak szerzący się powierzchownie rośnie miesiącami, czerniak guzkowy może podwoić rozmiar w kilka tygodni – dlatego zmiana, która wyraźnie urosła od ostatniego samobadania, wymaga pilnej wizyty, niezależnie od koloru [1].

Umówienie wizyty u dermatologa lub chirurga

Podejrzany pieprzyk ocenia dermatolog lub chirurg: w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza rodzinnego i trzeba liczyć się z oczekiwaniem; prywatnie wizytę umawia się bez skierowania, a wycięcie z badaniem można wykonać na tej samej wizycie. Na wizytę zabierz zdjęcia zmiany z datami, listę przyjmowanych leków (zwłaszcza przeciwkrzepliwych) i informację, czy ktoś w rodzinie chorował na czerniaka. W MMClinic przy ul. Strachowskiego 32 we Wrocławiu znamiona ocenia i wycina chirurg dr n. med. Marek Marciniak; konsultacja chirurgiczna kosztuje 300 zł, a na zabieg można umówić się od razu. Wycięcie trwa 40–60 minut w znieczuleniu miejscowym, rana jest zszywana szwami wchłanialnymi, a każde wycięte znamię trafia do badania histopatologicznego. Szczegóły, przeciwwskazania i gojenie opisuje strona chirurgiczne usuwanie znamion. Jeśli wynik wskaże czerniaka, kierujemy pacjenta do ośrodka onkologicznego, gdzie wykonuje się poszerzenie marginesu [1]. Osobom z wieloma znamionami lub znamionami atypowymi zalecamy regularną dermatoskopię u dermatologa.

Zabiegi usuwania pieprzyków

Pieprzyk usuwa się na 2 sposoby: chirurgicznie, gdy trzeba go zbadać, albo laserem CO2, gdy lekarz ocenił go jako jednoznacznie łagodny i chodzi o estetykę lub drażnienie; krioterapia, elektrokoagulacja i kwasy nie są metodami dla znamion barwnikowych, bo niszczą tkankę bez możliwości badania i częściej zostawiają przebarwienie lub bliznę. Laser również odparowuje tkankę – dlatego w MMClinic usuwamy nim wyłącznie pieprzyki zakwalifikowane przez lekarza jako łagodne, a wszystko, co budzi wątpliwości, wycina chirurg. W serii 12 pacjentów z czerniakiem rozpoznanym po wcześniejszym laserowaniu zmiany barwnikowej laser opóźnił rozpoznanie, a w części przypadków wcześniejsze badanie było błędne [17] – to argument, by nigdy nie usuwać pieprzyka bez oceny lekarskiej.

Przebieg zabiegu laserowego, przeciwwskazania i pielęgnację opisuje strona laserowe usuwanie pieprzyków, a o tym, jak wybrać metodę, piszemy w poradniku kiedy usuwać znamiona i pieprzyki. Koszty obu metod i to, co wpływa na cenę, zestawiamy w artykule ile kosztuje usunięcie pieprzyka.

Pytania dodatkowe o groźne pieprzyki

Czy wypukły pieprzyk jest groźny?

Nie sam w sobie – większość wypukłych pieprzyków to znamiona skórne, łagodne i stabilne przez lata; groźny jest guzek, który pojawił się niedawno, jest twardy i rośnie, zwłaszcza czerwony, granatowy lub czarny, bo tak wygląda czerniak guzkowy [18]. Wypukły pieprzyk, który nie zmienił się od lat, wystarczy obserwować; jeśli przeszkadza, można go usunąć laserem po ocenie lekarskiej.

Czy pieprzyk z włosami jest groźny?

Włosy rosnące z pieprzyka to zwykle cecha dojrzałego, łagodnego znamienia skórnego, w którym zachowane są mieszki włosowe; nie jest to jednak gwarancja bezpieczeństwa – kryteria ABCDE obowiązują tak samo. Wyrywanie włosów nie zmienia pieprzyka w czerniaka, ale drażni znamię i może wywołać stan zapalny; lepiej je przycinać.

Czy pieprzyki mogą być groźne u dzieci?

Czerniak u dzieci jest bardzo rzadki, a nowe pieprzyki i ich powolny wzrost razem z dzieckiem są normą; niepokoi szybko rosnący guzek, krwawienie, zmiana koloru oraz duże znamię wrodzone [8][10]. Różowy, szybko rosnący guzek u dziecka to najczęściej łagodne znamię Spitz, ale u nastolatków od 12. roku życia i dorosłych zmianę o takim wyglądzie wycina się do badania, bo w tej grupie 13% z nich okazuje się czerniakiem [10]. W MMClinic nie operujemy dzieci; młodzież od 16 lat przyjmujemy z opiekunem.

Czy pieprzyki zmieniają się w ciąży?

W ciąży pieprzyki mogą nieco ciemnieć i powiększać się, zwłaszcza na brzuchu i piersiach, gdzie skóra się rozciąga; ciąża nie tłumaczy jednak asymetrii, nowych kolorów, krwawienia ani szybkiego wzrostu – takie zmiany bada się tak samo jak poza ciążą. Wycięcie podejrzanego znamienia w znieczuleniu miejscowym jest w ciąży możliwe i nie powinno czekać do porodu [1].

Czy pieprzyk może zniknąć sam?

Tak – znamię Suttona zanika po pojawieniu się białej obwódki, a część zwykłych pieprzyków blednie po 50. roku życia [11]. Niepokojące jest zanikanie, po którym zostaje nierówna, wielobarwna lub krwawiąca plama, bo czerniak także może częściowo się cofać – taką zmianę trzeba pokazać lekarzowi.

Czy czerwone pieprzyki są groźne?

„Czerwone pieprzyki” to zwykle naczyniaki rubinowe – łagodne, drobne poszerzenia naczyń, których przybywa z wiekiem; nie są znamionami barwnikowymi i nie przechodzą w czerniaka. Uwagi wymaga czerwony lub różowy guzek, który rośnie, krwawi lub łuszczy się, bo może to być czerniak bezbarwnikowy albo rak skóry.

Ile pieprzyków to dużo?

Ponad 50 znamion zalicza do grupy podwyższonego ryzyka, a ponad 100 oznacza ryzyko czerniaka blisko 7 razy wyższe niż przy mniej niż 15 [6]. Liczy się znamiona o średnicy co najmniej 2 mm na całym ciele; osoby z dużą liczbą znamion powinny mieć fotografię całego ciała i regularną dermatoskopię.

Czy usuwanie pieprzyków laserem jest bezpieczne?

Tak, jeśli laserem usuwa się wyłącznie pieprzyki ocenione przez lekarza jako łagodne; niebezpieczne jest laserowanie zmiany bez oceny, bo opisano czerniaki rozpoznane z opóźnieniem po takim zabiegu [17]. Dlatego w MMClinic każdy pieprzyk przed laserem ogląda lekarz, a zmiany budzące wątpliwości wycina chirurg z badaniem.

Podsumowanie – co warto zapamiętać

Pieprzyki są groźne wtedy, gdy się zmieniają albo odstają od pozostałych znamion – reguła ABCDE i objaw „brzydkiego kaczątka” wykrywają większość czerniaków na etapie, na którym wycięcie jest zwykle leczeniem wystarczającym. Największe ryzyko mają osoby z ponad 100 znamionami, znamionami atypowymi, jasną karnacją, po solarium i z czerniakiem w rodzinie. Podejrzane znamię wycina się w całości i bada; łagodny pieprzyk można usunąć laserem, ale dopiero po ocenie lekarskiej. Jeśli któryś z Twoich pieprzyków budzi niepokój albo chcesz usunąć zmianę, umów wizytę w MMClinic we Wrocławiu.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Źródła

[1] Rutkowski P, Wysocki PJ, Kozak K i wsp. Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne u chorych na czerniaki – zalecenia ekspertów. Onkol Prakt Klin Edu. 2022;8(6):387–423. Publikacja.

[2] Narodowa Strategia Onkologiczna, Kompendium chorób nowotworowych: Czerniak – epidemiologia (dane Krajowego Rejestru Nowotworów za 2022 r.). onkologia.pacjent.gov.pl.

[3] Abbasi NR, Shaw HM, Rigel DS i wsp. Early diagnosis of cutaneous melanoma: revisiting the ABCD criteria. JAMA. 2004;292(22):2771–2776. DOI: 10.1001/jama.292.22.2771. Publikacja.

[4] Grob JJ, Bonerandi JJ. The ‘ugly duckling’ sign: identification of the common characteristics of nevi in an individual as a basis for melanoma screening. Arch Dermatol. 1998;134(1):103–104. DOI: 10.1001/archderm.134.1.103-a. Publikacja.

[5] Gaudy-Marqueste C, Wazaefi Y, Bruneu Y i wsp. Ugly duckling sign as a major factor of efficiency in melanoma detection. JAMA Dermatol. 2017;153(4):279–284. DOI: 10.1001/jamadermatol.2016.5500. Publikacja.

[6] Gandini S, Sera F, Cattaruzza MS i wsp. Meta-analysis of risk factors for cutaneous melanoma: I. Common and atypical naevi. Eur J Cancer. 2005;41(1):28–44. DOI: 10.1016/j.ejca.2004.10.015. Publikacja.

[7] Pampena R, Kyrgidis A, Lallas A, Moscarella E, Argenziano G, Longo C. A meta-analysis of nevus-associated melanoma: prevalence and practical implications. J Am Acad Dermatol. 2017;77(5):938–945. DOI: 10.1016/j.jaad.2017.06.149. Publikacja.

[8] Krengel S, Hauschild A, Schäfer T. Melanoma risk in congenital melanocytic naevi: a systematic review. Br J Dermatol. 2006;155(1):1–8. DOI: 10.1111/j.1365-2133.2006.07218.x. Publikacja.

[9] Oliveria SA, Yagerman SE, Jaimes N i wsp. Clinical and dermoscopic characteristics of new naevi in adults: results from a cohort study. Br J Dermatol. 2013;169(4):848–853. DOI: 10.1111/bjd.12482. Publikacja.

[10] Lallas A, Moscarella E, Longo C i wsp. Likelihood of finding melanoma when removing a Spitzoid-looking lesion in patients aged 12 years or older. J Am Acad Dermatol. 2015;72(1):47–53. DOI: 10.1016/j.jaad.2014.09.037. Publikacja.

[11] Weyant GW, Chung CG, Helm KF. Halo nevus: review of the literature and clinicopathologic findings. Int J Dermatol. 2015;54(10):e433–e435. DOI: 10.1111/ijd.12843. Publikacja.

[12] Vestergaard ME, Macaskill P, Holt PE, Menzies SW. Dermoscopy compared with naked eye examination for the diagnosis of primary melanoma: a meta-analysis of studies performed in a clinical setting. Br J Dermatol. 2008;159(3):669–676. DOI: 10.1111/j.1365-2133.2008.08713.x. Publikacja.

[13] Dinnes J, Deeks JJ, Chuchu N i wsp. Dermoscopy, with and without visual inspection, for diagnosing cutaneous melanoma in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2018;12:CD011902. DOI: 10.1002/14651858.CD011902.pub2. Publikacja.

[14] Olsen CM, Carroll HJ, Whiteman DC. Estimating the attributable fraction for melanoma: a meta-analysis of pigmentary characteristics and freckling. Int J Cancer. 2010;127(10):2430–2445. DOI: 10.1002/ijc.25243. Publikacja.

[15] Boniol M, Autier P, Boyle P, Gandini S. Cutaneous melanoma attributable to sunbed use: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2012;345:e4757. DOI: 10.1136/bmj.e4757. Publikacja.

[16] Green AC, Williams GM, Logan V, Strutton GM. Reduced melanoma after regular sunscreen use: randomized trial follow-up. J Clin Oncol. 2011;29(3):257–263. DOI: 10.1200/JCO.2010.28.7078. Publikacja.

[17] Zipser MC, Mangana J, Oberholzer PA, French LE, Dummer R. Melanoma after laser therapy of pigmented lesions – circumstances and outcome. Eur J Dermatol. 2010;20(3):334–338. DOI: 10.1684/ejd.2010.0933. Publikacja.

[18] Kelly JW, Chamberlain AJ, Staples MP, McAvoy B. Nodular melanoma. No longer as simple as ABC. Aust Fam Physician. 2003;32(9):706–709. Publikacja.